Niels Aerts (20176134) - Testen met 17 miljoen bondscoaches
Niels Aerts (20176134) - Testen met 17 miljoen bondscoaches
Niels zit in opdracht bij Dienst Testen, gevestigd in het kantoor van de Landelijke Meldkamer Samenwerking in Zeist. Om Covid-19 testen mogelijk te maken en te coördineren is de dienst opgericht. Het is crisis management met een hoofdletter C. “Wij zitten veelal op kantoor, maar wel op 1,5 meter afstand en met de nodige aanpassingen uiteraard. Al zijn we de afgelopen maanden zo hard gegroeid, dat we volgens een schema ook vanuit thuis werken. De organisatie is in het voorjaar van 2020 begonnen als Landelijke Coördinatie Diagnostische Keten (LCDK), met 4 man sterk. Inmiddels heet het Dienst Testen en werken er rond de 80 mensen”. Niels werkt er zelf sinds november 2020, als consultant, en is merkbaar trots op wat er bereikt wordt.
“We hebben net ons 1 jarig bestaan gevierd. Al is er van vieren weinig sprake gezien de situatie natuurlijk. Als ik kijk naar het geheel van de testketen kijkt is alles wat er nu staat, inclusief het werk dat we samen met de GGD doen, toch een knap stukje werk. De software bijvoorbeeld die we nu gebruiken voor het verwerken van alle gegevens, werd vóór Covid gebruikt door een beperkt aantal GGD’en voor hun toenmalige dagelijkse werkzaamheden. Dus met significant minder verkeer en gebruikers. Inmiddels is het gebruik ongelooflijk toegenomen, en zijn er ook veel meer partijen die iets met die gegevens moeten. Denk bijvoorbeeld aan alle GGD testlocaties, laboratoria (zo’n 60), huisartsen, het RIVM, zorginstellingen, Dienst Testen, en ga zo maar door.”
Illustratie 1: Tijdslijn van ontwikkeling Dienst Testen.
Dat ITsysteem, CoronIT, heeft de afgelopen tijd nogal vaak negatieve pers gekregen toch?
“Klopt, maar technisch gezien is het heel knap dat binnen een korte tijd een bestaand systeem bedoelt voor andere werkzaamheden, uitgebouwd is naar een omvang van enkele honderdduizenden gebruikers en mutaties per dag. Het systeem ligt er inderdaad af en toe uit, maar dat komt omdat ze nog steeds aan het doorontwikkelen zijn. De overheid vraagt ook steeds weer nieuwe toepassingen. Zoiets omvangrijks als het vaccinatieprogramma bijvoorbeeld, moest ook een plek krijgen. Dat vergt natuurlijk nogal wat. En dat terwijl het ondertussen zeer intensief gebruikt wordt. We kunnen niet even zeggen: sorry, under construction.”
Eerst nog even praktisch: wat doet de Dienst Testen nu precies?
“Wij zijn verantwoordelijk voor de diagnostische keten. Wanneer jij je aanmeldt voor een coronatest, doe je dat bij de GGD. De afname van de test wordt verzorgd door GGD. Het wattenstaafje met het monster wordt vervolgens overgedragen voor analyse aan een laboratorium. Na analyse geeft het lab de testuitslag door aan de GGD. Is het negatief dan krijg je een email en kan je de uitslag in je DigiD vinden. Is het positief, dan start het Bron- en contactonderzoek. De GGD belt de burgers die positief zijn getest na om hen te informeren. De Dienst Testen is verantwoordelijk voor de inkoop van voldoende testmateriaal, de toewijzing van laboratoria aan teststraten voor Covid-19 en is tevens contractueel verantwoordelijk hiervoor. De gehele coördinatie van de diagnostische keten ligt bij Dienst Testen. Wij monitoren de prestaties van de laboratoria op basis van Service Level Agreements (SLA’s), we zorgen voor een goede logistiek tussen de teststraten en de labs, en houden in de gaten dat de testuitslagen in Nederland binnen de afgesproken tijd worden doorgegeven aan de burgers en GGD. En misschien nog belangrijker, Dienst Testen zorgt ervoor dat er voldoende capaciteit is om alle afgenomen testen te verwerken. Als er bijvoorbeeld uit bron- en contactonderzoek van de GGD blijkt dat er lokaal een uitbraak is, dan maken wij in samenwerking met de GGD en soms ook het Ministerie van Defensie, het mogelijk dat er snel grootschalig getest kan worden op die plek.”
“Er zijn drie mogelijk uitslagen: positief, negatief en ‘indeterminate’. Als bij een bepaald lab veel ‘indeterminate’ voorkomt, dan is het onder andere mijn taak te achterhalen wat daar mis gaat. Indeterminate betekent dat de persoon in kwestie zich opnieuw moet laten testen. Dat willen we natuurlijk zoveel mogelijk voorkomen. Ook houden wij de doorlooptijd in de gaten. We beloven binnen 48 uur uitslag, maar we streven naar veel sneller. Dat is heel belangrijk voor de testbereidheid van mensen. Dit soort afspraken hebben we vastgelegd met laboratoria, en daar sturen we op.”
17 miljoen bondscoaches
Het is niet zonder uitdaging om hier te werken, zo ondervindt ook Niels: “Er zijn zoveel meningen en theorieën over corona en de passende aanpak. Zoals altijd staan de beste stuurlui aan wal. Ik merk dat ik steeds terughoudender ben geworden met te zeggen waar ik momenteel werk, want je wordt aangesproken met uit de context getrokken nieuws, zogenaamde feiten en eigen gefabriceerde theorieën. Er zijn weinig mensen die echt het complete plaatje hebben, en daar valt niet tegenop te redeneren. Het is logischerwijs een emotioneel onderwerp. Het heeft natuurlijk zoveel impact op het dagelijks leven van iedereen, dan vormen mensen vanzelf hun eigen mening en denken de waarheid in pacht te hebben. Ik vergelijk het nog weleens met een WK-voetbal. Dan heeft Nederland ook 17 miljoen bondscoaches”.
En ondanks die negatieve berichtgeving klink je trots om hier te werken, vertel?
“De afgelopen anderhalf jaar is er een heel steile leercurve geweest bij alle betrokken organisaties. De GGD’en bijvoorbeeld, zijn gemeentelijke instanties, waar financieel veel op gekort is de afgelopen jaren. Ze hebben echter in hele korte tijd al die teststraten opgezet en gevuld met duizenden medewerkers. Dit hebben ze deels in samenwerking met Defensie gedaan, want militairen weten natuurlijk als geen ander hoe je in crisissituaties zoiets opbouwt. Ook bij Dienst Testen hebben we samengewerkt met gespecialiseerde militairen. Zij hebben ons enorm geholpen met het optuigen van de operationele organisatie”.
Niels is positief over de samenwerking tussen alle overheidsinstanties. “De GGD’en vallen onder een gemeente en rapporteren eigenlijk aan de burgermeester van een GGD-regio. Maar in tijden van een pandemie mag de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) landelijk coördinerend optreden. Naast Defensie zijn ook andere Ministeries die meedenken over de spanningen in de samenleving en mogelijke oplossingen daarvoor. Denk aan het Ministerie van Economische Zaken om de maatschappij weer 'open’ te krijgen. Maar ook het RIVM, het OMT, Landelijke Patiënten Spreiding en enkele Covid-specifieke overlegorganen en organisaties zijn uiteraard ook belangrijke spelers. Wat er eigenlijk gebeurt is dat er heel veel organisaties nu werkzaamheden doen die van oorsprong niet ‘standaard’ binnen hun takenpakket liggen, en waar ze in beginsel niet voor geëquipeerd zijn. Niemand was voldoende voorbereid voor deze pandemie. Maar desondanks gaat die samenwerking over het geheel gezien best goed. Dat vind ik mooi om te zien, en om daar onderdeel van uit te mogen maken is wel erg bijzonder. En nee, niet alles gaat even goed, maar over het geheel gezien, en in de huidige context, is het knap werk. Mensen die in de Covid-keten werken, met name in de zorg en de GGD die veel contact hebben met burgers, krijgen zoveel ellende over zich heen, bedreigingen zelfs. Terwijl velen van ons 7 dagen per week werken. Het mag wel eens gezegd worden dat er bergen werk verzet worden, al ruim een jaar lang.”
Wat is de grootste uitdaging van jouw werk?
“De juiste balans vinden voor de testcapaciteit. Niet te veel, want dat kost de samenleving geld, maar zeker ook niet te weinig. De GGD’en werken al heel lang samen met regionale Laboratoria voor hun normale werkzaamheden, zoals het afnemen van andere type infectieziekten. In het begin van de pandemie is een beroep gedaan op deze laboratoria, maar die capaciteit bleek te beperkt. Toen zijn we gaan samenwerken met internationale grote laboratoria om aan de testvraag te kunnen voldoen. De Minister gaf op een gegeven moment opdracht om 200.000 testen per dag te kunnen verwerken, dus we moesten flink uitbreiden. Daarom zijn er contracten afgesloten met meerdere laboratoria om op een kwalitatief goede manier op die 200.000 testen per dag te komen. Dit aantal hebben op één dag hebben we gelukkig nooit hoeven te gebruiken. We hebben natuurlijk geen invloed op de hoeveelheid mensen die zich dagelijks aanmeldt voor een test. En daarbij is regionale spreiding natuurlijk ook een factor van invloed. Maar de diagnostische keten is hierop voorbereid. Vergelijk het met de Brandweer. Die staat dag en nacht paraat voor een brand of andere calamiteit, maar hoeft lang niet altijd uit te rukken. Dit geldt ook voor het aantal testen dat verwerkt kan worden tijdens deze pandemie. Het vergt wel dat we continu op zoek zijn naar een goede balans.”
Hoe bepaal je dan die balans?
“We zijn data gedreven. Zo hebben we onder andere een zogenaamde cockpit waarop we voor het gehele land, per laboratorium en teststraat precies kunnen zien hoe het er voor staat. Dit maakt dat we actief kunnen sturen op diverse SLA’s en kunnen ingrijpen op het moment dat dit nodig is. Ook kunnen we inmiddels sommige pieken voorspellen. Denk aan de Paasdagen. Voorafgaande aan deze dagen werden er massaal testen aangevraagd omdat mensen naar hun familie toe wilden. Kort daarna komt er even heel weinig verkeer in die teststraten, maar vervolgens gaat het weer omhoog omdat mensen toch te veel bij elkaar hebben gezeten. Dat zien we dan ook terug in het aantal positieve afnames. Ik ben benieuwd wat het effect van Koningsdag zal zijn. Al valt of staat het met de testbereidheid van de burger.”
“Ik hou me onder andere bezig met grote implementaties en transities in het testlandschap. Onderdeel daarvan is het contractmanagement met enkele van de grote laboratoria. Daarnaast ben ik algemeen troubleshooter. Als er iets misgaat, dan ben ik één van de medewerkers die in gesprek gaat met laboratoria en GGD-regio’s. Ik heb er plezier in om na een moeilijk of pittig gesprek toch naar wederzijds tevredenheid uit dat gesprek te komen. Hard op de inhoud, zacht op de relatie waar mogelijk. We hebben elkaar uiteindelijk toch nodig”.
“De komende maanden is mijn voornaamste doel om, in het zicht van nieuwe contractering, waar mogelijk rust en regelmaat in het Nederlandse testveld te bewaren. Continuïteit en behoud van kwaliteit is ongelooflijk belangrijk, maar als ondertussen ook de kosten voor BV Nederland zo veel als mogelijk beperkt kunnen worden, dan ben ik tevreden.”
Niels Aerts (20176134), consultant